Hoe beoordeelt de examinator het praktijkexamen rijbewijs B in België, rubriek per rubriek

In België beoordeelt de examinator geen algemene indruk: hij vult een schema in, en elk gewest heeft zijn eigen versie. In Wallonië kruist bijlage 5 van het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs, gewijzigd door het besluit van de Waalse Regering van 24 mei 2018, tien rubrieken met vier beoordelingsaspecten; elk element dat uit de combinatie van een rubriek en een aspect ontstaat, krijgt de quotering « bon », « à améliorer » of « non-acquis », en de kandidaat is niet geslaagd zodra één enkel element « non-acquis » krijgt. In Brussel quoteert het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 29 maart 2018 twaalf rubrieken met de vermeldingen « satisfaisant », « réserve », « insuffisant » of « mauvais », en ben je gebuisd zodra één rubriek « mauvais » krijgt, twee rubrieken « insuffisant », één « insuffisant » plus twee « réserve », of vier « réserve ». In Vlaanderen hanteert GOCA Vlaanderen dertien rubrieken met exact dezelfde drempels. Geen van deze teksten bepaalt een aantal fouten dat tot uitsluiting leidt. Wat geteld wordt, zijn rubrieken, geen fouten.

Dat verschil verandert je voorbereiding. Wie denkt op een indruk beoordeeld te worden, probeert een goede beurt te maken. Wie weet dat de examinator vakjes invult, begrijpt dat een losse fout los blijft, en dat een herhaald gebrek dat meerdere vakjes raakt je wel het examen kost. Alles hieronder komt uit het koninklijk besluit van 23 maart 1998, het Brusselse besluit van 29 maart 2018, de GOCA-brochure DOC. 133 en het document van GOCA Vlaanderen van 16 september 2026. Waar de drie gewesten elkaar tegenspreken, staat het er.

Het beoordelingsschema van het praktijkexamen in België

In Wallonië is het schema geen foutenlijst maar een tabel met twee ingangen: tien rubrieken in de rijen, vier beoordelingsaspecten in de kolommen. Deel VI van bijlage 5 van het koninklijk besluit van 23 maart 1998, met als titel « Mode de cotation des tests et de l’examen », kondigt het in één droge zin aan: « L’épreuve est cotée selon les rubriques et les aspects d’évaluations suivants (catégorie B) ». De tien rubrieken zijn de rijmomenten die de examinator afzondert:

• Wegrijden, dus vertrekken in het verkeer en een parkeerplaats verlaten
• Rechte wegen
• Bochten
• Kruispunten en rotondes
• Van richting of rijstrook veranderen
• Een weg oprijden of verlaten
• Inhalen en kruisen
• Zwakke weggebruikers
• Voorafgaande controles
• Manoeuvres

Op elk van die rubrieken worden vervolgens vier beoordelingsaspecten toegepast: de beheersing van het voertuig, het toepassen van de verkeersregels, de kijktechniek, en het defensief, sociaal en ecologisch rijden. De tekst preciseert dat de elementen die uit de combinatie van rubriek en aspect ontstaan, gequoteerd worden met de vermeldingen « bon », « à améliorer » of « non-acquis ». Tien rubrieken maal vier aspecten: dat zijn tot veertig observeerbare elementen. Een slecht genomen rotonde vinkt dus geen enkel vakje aan, ze kan er vier tegelijk raken.

En het Waalse stelsel is het strengste van de drie. De tekst voegt toe dat de kandidaat niet geslaagd is als één element « non-acquis » krijgt, of als rijfouten dan wel gevaarlijk gedrag de onmiddellijke veiligheid van het voertuig, van de kandidaat of van de andere weggebruikers in het gedrang brengen. Één enkel element « non-acquis » volstaat: er is geen krediet aan kleine fouten om op te souperen. De vermelding « à améliorer » bestaat juist om op te vangen wat nog niet zuiver is zonder gevaarlijk te zijn. Nog een nuttige precisering, want ze verklaart waarom je online alles en zijn tegendeel leest: de Justel-databank van de Federale Overheidsdienst Justitie vermeldt dat dit deel VI is opgeheven in zoverre het van toepassing is op categorie B, met uitzondering van de bepalingen over code 96 van bijlage 7. Het eenvormige federale stelsel bestaat dus niet meer voor het rijbewijs B, en elk gewest heeft het zijne geschreven.

Hoe wordt het rijexamen beoordeeld in Brussel en in Vlaanderen

In Brussel staat het quoteringsstelsel in een openbare regelgevende tekst: twaalf rubrieken, vier vermeldingen, vijf becijferde gevallen van mislukking. Artikel 3.2.14 van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 29 maart 2018 somt in deze orde op: gebruik van het voertuig, plaats op de rijbaan, bochten, kruisen en inhalen, verandering van richting, voorrang, verkeerslichten en bevelen, snelheid en verkeersinzicht, gedrag ten opzichte van de andere weggebruikers, defensief rijden, zelfstandig rijden en manoeuvres. De eerste tien zijn woord voor woord die van bijlage 5 van het koninklijk besluit van 1998: Brussel heeft de federale lijst behouden en er zelfstandig rijden en manoeuvres aan toegevoegd. De kandidaat moet de proef op de openbare weg opnieuw afleggen als:

• één rubriek « mauvais » krijgt
• twee rubrieken « insuffisant » krijgen
• één rubriek « insuffisant » krijgt en twee rubrieken « réserve »
• vier rubrieken « réserve » krijgen
• rijfouten of gevaarlijk gedrag de onmiddellijke veiligheid van het voertuig, de passagiers of de andere weggebruikers in het gedrang brengen

In Vlaanderen is de mechaniek identiek, met één rubriek meer. Het document « Op weg naar het rijbewijs B » van GOCA Vlaanderen, versie van 16 september 2026, deelt het examen op in dertien rubrieken die beoordeeld worden met « goed », « voorbehoud », « onvoldoende » of « slecht ». Twaalf worden op de weg beoordeeld, exact de twaalf Brusselse rubrieken, en de dertiende is de gevaarherkenningstest op computer. Dat document is het enige van de drie dat elke vermelding definieert:

• Goed: veilig gedrag, conform het verkeersreglement
• Voorbehoud: lichte fouten, onderdeel voor verbetering vatbaar
• Onvoldoende: meerdere fouten, soms ernstig, zonder direct gevaar maar wel met dat risico
• Slecht: fouten die direct de veiligheid in gevaar brachten, schade veroorzaakten, of een zware overtreding vormen

De Vlaamse drempels nemen de Brusselse letterlijk over: één rubriek « slecht », twee « onvoldoende », één « onvoldoende » en twee « voorbehoud », vier « voorbehoud », of direct gevaar.

Concreet gevolg: het gewest waar je examen aflegt verandert echt hoe je fouten zich opstapelen. Zelfde traject, zelfde twijfels, en je kan in Wallonië op één element gebuisd zijn terwijl je in Brussel nog drie rubrieken in « réserve » zou hebben voor de vierde valt. Ga voor je kiest in de lijst van examencentra na van welk gewest het centrum afhangt dat je in gedachten had: in Brussel zijn er maar twee, Anderlecht en Schaarbeek-Evere, en sinds 1 november 2018 leg je daar het praktijkexamen enkel af als je de theorie in Brussel hebt gehaald.

Hoeveel fouten mag je maken op het praktijkexamen in België

Geen enkele Belgische tekst publiceert een maximum aantal fouten, en geen enkele officiële brochure toont een teller. Lees je « vijf fouten en je bent gebuisd », dan is dat verzonnen of overgeschreven uit een buitenlands stelsel. De enige cijfers die bestaan tellen rubrieken met een vermelding, geen fouten. Een kandidaat kan zeven onnauwkeurigheden verspreid over zeven rubrieken opbouwen en toch slagen, omdat elke rubriek in het slechtste geval op « réserve » blijft. Een ander kan er maar twee maken en toch buizen, omdat ze zich op de voorrang concentreren en die rubriek naar « insuffisant » doen kantelen.

Het woord fout komt bijna nooit in de teksten voor. Het staat wel in de Brusselse brochure, uitgegeven door Autocontrole voor rekening van GOCA, over de voorafgaande controles: wanneer je een van de verwachte punten tijdens het manoeuvre niet uitvoert, of niet correct uitvoert, houdt de examinator een fout aan. Het werkwoord is precies: de examinator houdt een fout aan, hij trekt ze niet af van een krediet. Die fout gaat wegen op de vermelding van een rubriek, en het is de vermelding die beslist. Het Vlaamse document zegt het anders voor de manoeuvres: fouten worden er « afhankelijk van hoe vaak je de fout maakte, lichter of zwaarder beoordeeld ». Herhaling is het echte verzwarende mechanisme. Nooit de dode hoek controleren voor je van rijstrook verandert, komt terug in de rubriek richtingsverandering, in het defensief rijden en, in Wallonië, in het aspect kijktechniek van meerdere rubrieken: één slechte gewoonte kan het hele schema doen vallen. En als je niet voldoende deelneemt aan het verkeer, bijvoorbeeld door abnormaal traag te rijden zonder reden, kan de examinator niet beoordelen: de Waalse brochure vermeldt dat een mislukking kan worden toegekend, GOCA Vlaanderen preciseert dat het examen wordt stopgezet. Te voorzichtig rijden is een verliezende strategie, geen veiligheid.

Zware fout op het rijexamen: de lijst die echt gepubliceerd is

Twee families te onderscheiden: fouten die een rubriek naar de laagste vermelding doen kantelen, en fouten die het examen onmiddellijk beëindigen. De eerste is die van de zware fouten, een uitdrukking die het document van GOCA Vlaanderen bijna dertig keer gebruikt: een doorlopende witte streep overschrijden behalve als het niet anders kan, een bocht te kort of te breed nemen, inhalen waar het verboden is, een bestuurder hinderen tijdens een richtingsverandering, de voorrangsborden B1, B3, B5, B7, B9, B11, B13, B15 en B21 niet correct toepassen, geen voorrang verlenen aan wie van rechts komt of aan een spoorvoertuig, minder dan één meter zijdelingse afstand houden van een fietser binnen de bebouwde kom of minder dan anderhalve meter buiten de bebouwde kom. Voor de rubriek verkeerslichten en bevelen spreekt het document van een fout die « ernstig tot zwaar » is afhankelijk van de lokale situatie: de ernst wordt gewogen, niet getarifeerd. De tweede familie is gesloten en met naam genoemd:

• Een rood licht negeren, de bevelen van een bevoegd persoon negeren, een rijstrook met een rood kruis erboven gebruiken
• Je op een overweg begeven wanneer de rode knipperlichten branden of de slagbomen bewegen of gesloten zijn
• Een verboden rijrichting inrijden (C1 of C3), of de borden C31, C33, D1, D3 en D5 niet naleven
• Het voertuig verlaten zonder parkeerrem, zonder versnelling of zonder stand « P », of de handrem onvolledig opzetten zodat het voertuig in beweging komt
• Meer dan één meter achteruitrijden bij het wegrijden op een helling
• De lichten niet kunnen aanzetten
• Tijdens een manoeuvre op een voetpad of fietspad rijden, een voertuig of vaste hindernis raken, of de controle verliezen
• Een groep kinderen, een militaire kolonne of een groep bij een evenement doorbreken, niet vertragen bij wielrenners, vee of rijdieren
• Het ingrijpen van de examinator om veiligheidsredenen

In Brussel staat die bevoegdheid om stil te leggen in het recht. Artikel 3.2.12, paragraaf 3, van het besluit van 29 maart 2018 bepaalt dat de examinator weigert de proef te laten doorgaan als het voertuig niet voldoende veilig is, en dat hij een einde maakt aan de proef als de kandidaat niet in staat is te rijden, de instructies niet volgt of gevaarlijk rijdt. Eén geval verrast en hangt niet van jou af: als de rijlesgever, de begeleider of de begeleidende persoon tussenkomt, wordt het examen stilgelegd. De drie brochures herhalen het. Wie naast je zit mag geen aanduiding geven, geen teken maken, de ruitenwissers, de ontdooiing, de ontwaseming of de verwarming niet aanzetten, en een aanwijzing van de examinator zelfs niet herhalen of becommentariëren. Een « let op, links » dat per reflex ontsnapt, is genoeg. Twee gedragingen gaan ten slotte verder dan de mislukking: de Brusselse brochure geeft aan dat fraude leidt tot niet slagen en een uitsluiting van één jaar, en het verstoren van het verloop tot een uitsluiting van zes maanden, een duur die ook in artikel 3.2.12 staat. In Vlaanderen treft de schaal ook de begeleider: drie maanden voor ordeverstoring of verbale agressie, zes maanden voor bedreigingen of agressie tegen goederen, twaalf maanden voor fraude of agressie tegen personen.

Criteria van de examinator: waar hij echt naar kijkt

De criteria zijn al jaren openbaar, maar in de vorm van vragen, en daardoor herkent niemand ze. Open de GOCA-brochure DOC. 133 voor het Waalse Gewest of de Brusselse brochure van Autocontrole, en zoek de pagina met de aandachtspunten: gebruik je je voertuig correct, rijd je defensief, plaats je je voertuig correct op de rijbaan, neem je de bochten zoals een goede bestuurder, kruis en haal je correct in, denk je aan alle voorzorgen bij richtingsveranderingen, pas je de voorrangsregels toe, gehoorzaam je strikt aan de verkeerslichten en bevelen, hoe regel je je snelheid en heb je verkeersinzicht, hoe gedraag je je ten opzichte van de andere weggebruikers. Dat zijn de tien rubrieken van bijlage 5, in dezelfde orde, herformuleerd als vragen. De brochure publiceert het schema dus zonder het te zeggen.

Een paar criteria zijn becijferd en meetbaar op de weg. De volgafstand wordt beoordeeld op de tweesecondenregel. De minimale zijdelingse afstand tot een fietser of bromfietser is één meter binnen de bebouwde kom, anderhalve meter buiten de bebouwde kom. Dimlichten zijn verplicht zodra de zichtbaarheid onder tweehonderd meter zakt, het achtermistlicht onder ongeveer honderd meter en bij felle regen. Voor de snelheid preciseert het Vlaamse document dat de examinator zich altijd baseert op de snelheidsmeter van het voertuig: de technische marge waarover onder vrienden gesproken wordt, bestaat niet in het schema. Twee rubrieken blijven onderschat. De kijktechniek, in Wallonië een volwaardig beoordelingsaspect, vraagt voor je links inhaalt een gedocumenteerde opeenvolging: naar voor kijken, de binnenspiegel, de linkerbuitenspiegel, en dan over de schouder voor de dode hoek. Een overgeslagen blik is van op de passagiersplaats zichtbaar. Het defensief rijden beoordeelt dan weer of je gezien wordt, je voorspelbaar gedraagt, geen verwarring creëert door twijfelend rijgedrag, en een weggebruiker een begonnen manoeuvre laat voltooien. Het Vlaamse document voegt er een tegenintuïtieve richtlijn aan toe: herhaaldelijk en onnodig voorrang verlenen aan wie daar geen recht op heeft, wordt negatief beoordeeld, omdat het onvoorspelbaar is.

Manoeuvres en voorafgaande controles: een aparte rubriek in de drie gewesten

De manoeuvres en de voorafgaande controles vormen aparte rubrieken, en hun inhoud verschilt per gewest. In Wallonië voorziet de brochure DOC. 133 het manoeuvre « voorafgaande controles » in drie delen (voorzorgen, instellingen, systematische controles), daarna parkeren of stoppen in achteruit tussen twee voertuigen, en daarna één manoeuvre bij lottrekking uit vier: keren in een smalle straat, in rechte lijn achteruitrijden, vooruit of achteruit parkeren in een vak loodrecht op de weg. In Brussel is er geen lottrekking: de brochure kondigt drie basismanoeuvres aan, de voorafgaande controles, parkeren in achteruit achter een voertuig, en keren in een smalle straat. In Vlaanderen voer je twee manoeuvres uit zes uit, één door de computer gekozen uit elk van de twee voorziene groepen.

Ook de technische controles zijn anders verdeeld. De vijf systematische controles zijn overal dezelfde: ontwaseming vooraan en ontvriezing achteraan, gebruik van de lichten, geluidstoestel, richtingaanwijzers en remlichten. De Waalse brochure voegt daar systematisch de slijtage van de banden, de bandenspanning en een vraag over de controlelampjes aan toe. Brussel en Vlaanderen laten één controle door de computer trekken uit slijtage en spanning van de banden, ruitensproeiervloeistof, motorolie, remvloeistof en koelvloeistof; in Brussel krijg je één minuut dertig zonder de motorkap te openen en twee minuten dertig als die open moet. Eén evolutie is aangekondigd en nog niet van kracht: het document van GOCA Vlaanderen geeft aan dat de controles van olie, remvloeistof en koelvloeistof vanaf 1 december 2026 zullen verdwijnen in Vlaanderen, zonder aangekondigd equivalent in Wallonië of Brussel. Twee details komen vaak voor: het Vlaamse in rechte lijn achteruitrijden gebeurt over ongeveer twintig meter, in één beweging, met één toegelaten herneming en zonder de boordsteen te raken; bij het parallel parkeren is één keer herbeginnen geen fout, maar op een voetpad rijden, een voertuig raken of de examinator doen ingrijpen wel een zware fout. Overal blijven tijdens een manoeuvre de deuren dicht, worden de richtingaanwijzers gebruikt en blijft de gordel aan.

Zelfstandig rijden: tien tot vijftien minuten waarin niemand je de weg wijst

Dit is de rubriek die het snelst laat zien of je rijden geautomatiseerd is of niet. Tijdens dit onderdeel zegt de examinator niet meer waar je moet afslaan: hij vraagt je een duidelijk herkenbare richting te volgen en je vindt zelf je weg. De duur verschilt per gewest: minimum tien minuten volgens de Waalse brochure, tien tot vijftien minuten volgens de Brusselse, en ten minste tien tot vijftien minuten niet noodzakelijk aaneensluitend volgens GOCA Vlaanderen. Ook de drager verschilt: in Wallonië oriënteer je je op de verkeersborden, in Brussel en Vlaanderen kan de examinator je een gps laten volgen, die in Vlaanderen verplicht in het Nederlands moet staan, ook als je het examen met een tolk aflegt. In alle gevallen gaat de code van de openbare weg boven de instructies van de gps, en de examinator mag op elk moment overnemen.

Het beoordelingscriterium staat zwart op wit bij GOCA Vlaanderen en is slimmer dan het lijkt: wanneer je meerdere opeenvolgende instructies van je gps of meerdere wegwijzers negeert, leidt de examinator daaruit af dat je rijden onvoldoende geautomatiseerd is om alle taken tegelijk uit te voeren. Het is dus niet je richtingsgevoel dat beoordeeld wordt, het is je mentale belasting. Een afslag missen is als zodanig geen fout; de fout ontstaat wanneer het zoeken van je weg je een spiegel, een dode hoek of een snelheidsbeperking doet vergeten. Juist daar maakt terreinkennis het verschil. De centra halen hun routes uit een beperkt aantal doorgangspunten die de computer kiest, en het zijn altijd dezelfde kruispunten, rotondes en smalle straten die terugkomen. Heb je de route al gereden, dan gebruik je je aandacht niet meer om de geometrie van het volgende kruispunt te raden: je besteedt ze aan kijken. Daarom publiceren wij de echte examenroutes van de Belgische centra, met de manoeuvres en de valkuilen die ter plaatse werden opgetekend. Het doel is geen traject vanbuiten leren, het is aandacht vrijmaken voor de kijktechniek, net het aspect dat je bij een mislukking het duurst kost.

De gevaarherkenningstest volgt dezelfde logica maar niet dezelfde regels. In Vlaanderen vormt hij de dertiende rubriek en moet je er minstens 6 op 10 halen; een lagere score levert enkel een vermelding « voorbehoud » op die rubriek op en betekent dus niet automatisch dat je het praktijkexamen niet haalt. In Brussel is het omgekeerd: artikel 3.2.13 van het besluit van 29 maart 2018 maakt er een afzonderlijke proef van die je moet halen met minstens 60 %, af te leggen voor de rit, en één jaar geldig. In Wallonië geeft de brochure DOC. 133 aan dat de geldigheid van de test beperkt is tot die van het attest van het geslaagde theoretisch examen dat bij de test werd voorgelegd. Zit die proef je dwars, dan beschrijft de gids over de gevaarherkenningstest het echte formaat en de regels per centrum.

Resultaat van het praktijkexamen: wanneer het valt en in welke vorm

Je resultaat wordt ter plaatse meegedeeld, aan het einde van de proef, door de examinator zelf. Geen termijn, geen brief, geen publicatie online. De GOCA-brochure DOC. 133 voor Wallonië is het duidelijkst over de vorm: na het examen op de openbare weg legt de examinator zijn eindbeslissing en zijn vaststellingen duidelijk uit, en motiveert hij zijn keuze aan de hand van wat hij tijdens het examen heeft kunnen observeren. Je hebt dus recht op een motivering, en die moet op vaststellingen steunen. Beperkt de examinator zich tot een « neen », dan kan je de vaststellingen vragen waarop de beslissing rust. In Wallonië krijgt die motivering een bijzondere vorm: voor het vertrek vul je een zelfevaluatieformulier in waarop je van 1 tot 5 je geschatte niveau per vaardigheid noteert, en de brochure preciseert dat die evaluatie het resultaat niet beïnvloedt. Op het einde legt de examinator het verband tussen jouw inschattingen en zijn vaststellingen. Noch de Brusselse brochure noch het Vlaamse document voorziet die stap: het is een Waalse eigenheid.

Administratief beschrijft het Brusselse besluit van 29 maart 2018 de drager van het resultaat: in artikel 3.2.12, paragraaf 4, schrijft de examinator de beoordeling van elk deel op het evaluatiedocument en vermeldt hij er het resultaat van de gevaarherkenningstest op. Bij slagen overhandigt hij je een formulier « Aanvraag om een rijbewijs » met vermelding van de categorie en de datum. Let op de valkuil: dat formulier geeft je niet het recht te rijden. Het dient om je rijbewijs bij je gemeentebestuur op te halen, en moet binnen drie jaar na het examen worden ingediend, zoniet moet je de opleiding opnieuw doorlopen en de examens opnieuw afleggen, het theoretische inbegrepen. De gids over het theoretisch examen rijbewijs B herinnert eraan dat ook het slagen voor de theorie drie jaar geldig is. Bij een mislukking zijn er drie onmiddellijke gevolgen: je kan de proef niet dezelfde dag opnieuw afleggen, na twee opeenvolgende mislukkingen moet je minimaal zes uur praktijkles volgen in een erkende rijschool, en in Brussel mag je, als je voorlopig rijbewijs voor het eerst na 31 oktober 2018 werd afgegeven, enkel nog examen afleggen met het voertuig van een erkende rijschool. Eén geval is geen mislukking: ontbreekt er een document of is het voertuig niet in orde, dan gaat het examen niet door en blijft het inschrijvingsgeld verschuldigd, maar GOCA Vlaanderen preciseert dat die poging niet als een mislukking wordt geteld.

Beroep aantekenen tegen een mislukking: de echte procedure

Er zijn twee verschillende wegen die vaak verward worden: de klacht en het beroep. De klacht is informeel en onmiddellijk. De GOCA-brochures voor Wallonië en voor Brussel geven dezelfde orde: wend je eerst tot het hoofd van het examencentrum, omdat je ter plaatse bent en het geschil meteen kan worden behandeld; past de oplossing je niet, neem dan zonder uitstel contact op, bij voorkeur telefonisch, met de directie van de onderneming waartoe het centrum behoort, dus AIBV, Autosécurité of Autocontrole; in laatste instantie schrijf je naar de gewestelijke overheid, de Service public de Wallonie, de bevoegde Brusselse overheden, of in Vlaanderen het Departement Mobiliteit en Openbare Werken. Elk centrum beschikt bovendien over brievenbussen voor klachten en suggesties.

Het beroep is daarentegen een formele procedure voor een commissie. In Brussel behouden de artikelen 4.1.1 tot 4.1.3 van het besluit van 29 maart 2018 het voor na twee mislukkingen voor de proef op de openbare weg. Het moet bij aangetekende brief aan de kamervoorzitter binnen vijftien dagen na het mislukte examen worden verzonden, op straffe van onontvankelijkheid, en het bewijs van betaling van de retributie, je identiteit, het centrum en de datum, de feiten en de middelen bevatten, met jouw ondertekening of die van je advocaat. Een kopie gaat aangetekend naar het examencentrum. Een ambtenaar van Brussel Mobiliteit stelt vervolgens een verslag op dat aan beide partijen wordt bezorgd, die acht dagen hebben om te reageren. De commissie kan vaststellen dat de kandidaat geslaagd is, de mislukking bevestigen, of het dossier terugsturen voor verder onderzoek, en streeft naar een beslissing binnen ongeveer zestig dagen. De retributie bedraagt 12,50 euro en wordt terugbetaald als het beroep wordt ingewilligd.

In Wallonië stelt de brochure DOC. 133 dezelfde voorwaarde en dezelfde termijn: na een tweede mislukking voor het examen op de openbare weg kan je voor dat laatste examen beroep instellen binnen vijftien dagen na de mislukking, bij aangetekende brief. De fiche over het praktijkexamen categorie B van de Service public de Wallonie, bijgewerkt op 28 september 2026, verwijst naar de Commission de recours du permis de conduire zonder de procedure uit te werken, en publiceert noch de quoteringscriteria noch de duur van de proef; ze legt de retributie voor het praktijkexamen B wel vast op 41 euro volgens het tarief dat sinds 1 januari 2026 geldt. Vlaanderen is ruimer, en dat is een verschil om te melden in plaats van te beslechten: de pagina « Klachten-en-verhaalprocedure » van GOCA Vlaanderen opent het beroep al bij een eerste mislukking, zonder voorwaarde van een tweede, terwijl de Brusselse teksten en de Waalse brochure er twee eisen. Het Vlaamse beroep neemt de vorm aan van een aangetekend verzoekschrift binnen vijftien kalenderdagen aan de beroepscommissie van de bevoegde Vlaamse overheid, vermeldt je identiteit, de datum en het centrum en de met feiten onderbouwde motieven, en kost 31 euro. Dezelfde weg dekt de uitsluitingsbeslissingen, voor de kandidaat zowel als voor de begeleider.

Waarom ben ik gebuisd op mijn praktijkexamen: wat de cijfers tonen

Buizen op het praktijkexamen is het meest voorkomende geval, niet de uitzondering. GOCA Vlaanderen publiceerde de resultaten van de voorbije zes maanden over 77 287 praktijkexamens auto: 45,74 % van de kandidaten slaagt meteen bij de eerste poging, en bij de derde poging loopt dat op tot 57,66 %. Per leeftijdsgroep slaagt 54,28 % van de 18- tot 20-jarigen, en bij kandidaten van 61 jaar en ouder blijft het boven één op drie, op 37,08 %. Die cijfers gaan over Vlaanderen; wij vonden geen gelijkwaardige reeks met dezelfde detailgraad gepubliceerd door Wallonië of Brussel, dus zet ze niet over.

Inhoudelijk wijst GOCA Vlaanderen met naam de rubriek aan waar het om draait: de richtingsverandering, waarover ze schrijft dat op dit punt de meeste fouten worden gemaakt. De andere punten die ze naar voren schuift zijn de snelheid en het verkeersinzicht op kruispunten, de rem- en vertragingstechniek, het uitwijken en de aangepaste snelheid. Dat is geen toeval: een richtingsverandering mobiliseert in één keer de kijktechniek, het opstellen, de richtingaanwijzer, de snelheid en de voorrang. Ze raakt dus meerdere rubrieken tegelijk, en dat is precies het mechanisme dat een schema doet kantelen. Ben je net gebuisd, dan is de goede vraag niet hoeveel fouten je maakte maar welke rubriek viel, en waarom. Vraag de vaststellingen, noteer de betrokken rubriek, en werk aan het herhaalde gebrek in plaats van aan het losse incident: drie gemiste blikken in de dode hoek wegen zwaarder dan één afgeslagen motor. En was het de route zelf die je overbelastte, rijd ze dan opnieuw voor je volgende poging: de per centrum opgetekende routes bestaan daarvoor.

Veelgestelde vragen over de beoordeling van het praktijkexamen