Het examen & het rijbewijs B begrijpen

Je legt het examen af op de computer, in een erkend centrum. Dit is het belangrijkste:

• 50 meerkeuzevragen, met telkens één juist antwoord per vraag.
• Maximaal 15 seconden per vraag.
• Elke vraag wordt voorgelezen (spraakassistent) en op het scherm getoond.
• Je hebt 41 op 50 nodig om te slagen.
• Een lichte fout kost –1 punt.
• Een zware overtreding (3e of 4e graad, of overdreven snelheid) kost –5 punten.
• Een vraag die je niet beantwoordt, telt als een fout antwoord: ze kost dus 1 punt bij een gewone vraag, en 5 bij een veiligheidsvraag.
• De proef duurt ongeveer 30 minuten en je resultaat verschijnt onmiddellijk.

Trek even af: 50 − 41 = 9. Negen punten, dat is heel je marge. Negen gewone fouten, of één zware fout en vier gewone. Onthoud dat cijfer: alles wat je in de twaalf volgende modules leert, dient om die negen punten te beschermen.

Waarover gaat het examen? Over het volledige officiële programma: de verkeersborden, de voorrang, de snelheid en de afstanden, het parkeren, de manoeuvres, de kwetsbare weggebruikers, het defensief rijden, het voertuig en de sancties. Dat is precies de indeling van de twaalf modules die volgen: geen enkele staat er voor de sier.

Een cijfer om de inspanning te situeren: GOCA Vlaanderen publiceerde een slaagpercentage van 37,90 % voor 2022, gestegen tot ongeveer 40 % in 2023. Met andere woorden: bijna zes kandidaten op tien buizen. Dit is geen examen dat je haalt door de avond ervoor nog wat te lezen. Het goede nieuws: de meeste mislukkingen komen van een handvol verwarringen die altijd terugkeren, en deze cursus is gebouwd om ze één voor één te ontmijnen.

Sommige vragen gaan over essentiële veiligheidsregels: dat zijn de zware fouten. Zij bepalen je resultaat meer dan al de rest.

• Een zware fout kost –5 punten, vijf keer meer dan een gewone fout.
• Twee zware fouten volstaan om te buizen, zelfs als de rest perfect is.
• Het examen zegt je nooit welke vragen dat zijn.

Maak de rekensom, ze is hard

Je hebt 9 punten marge. Eén zware fout pakt er 5 af: er blijven er 4 over. Een tweede zou er nog eens 5 afnemen, samen 10: je zou gebuisd zijn nog voor je één enkele gewone fout maakte. Daarom speel je niet met zware fouten: ze zijn niet in te halen.

Je vindt ze doorheen de cursus aangeduid met het teken ZF, vooral in de modules 02 (verkeersborden), 03 (voorrang), 06 (manoeuvres), 07 (weggebruikers), 08 (defensief rijden) en 09 (sancties).

Jouw strategie, in vier reflexen

1. Antwoord altijd. Een vraag die je leeg laat is een zekere fout. Bij drie mogelijkheden geeft gokken je één kans op drie. Proberen kost je niets, je onthouden kost je gegarandeerd.
2. Lees de vraag volledig vóór de antwoorden. De meeste valstrikken zitten in de vraag, niet in de opties: een woord als “buiten de bebouwde kom”, “zonder signalisatie” of “al ingereden” draait het juiste antwoord om.
3. Blijf op geen enkele vraag hangen. Je hebt 15 seconden. Twijfel je na tien nog, kies dan en ga door: blijven vastzitten kost je de draad voor de volgende.
4. Hou bij een regel die je kent je eerste ingeving. De twijfel die er nadien insluipt verandert meer juiste antwoorden in foute dan omgekeerd.

Het theorie-examen is maar de eerste stap. Dit is het volledige traject:

1. Het theorie-examen (hier ben je nu).
2. De gevaarherkenningstest (GHP / TPR).
3. Het voorlopig rijbewijs.
4. De leerperiode, via de vrije weg (met een begeleider) of via de rijschool.
5. Het praktijkexamen (mogelijk vanaf 18 jaar).

Slechts één van die vijf stappen verloopt niet in de drie gewesten hetzelfde: de gevaarherkenningstest. Het is de meest geregionaliseerde stap van het traject, en het volgende punt is er volledig aan gewijd.

Goed om te weten: je attest van geslaagd theorie-examen is 3 jaar geldig, en die termijn is niet verlengbaar. Wacht dus niet te lang met de praktijk.

Overal hoor je over de gevaarherkenningstest, zelden wat hij precies inhoudt. Dit is het essentiële, zodat je hem niet op de dag zelf ontdekt.

Wat het is

De gevaarherkenningstest is een proef op de computer, geen rijproef. Je krijgt videofragmenten van ongeveer 30 seconden te zien, gefilmd vanaf de bestuurdersplaats. Tijdens elk fragment klik je om de gevaren aan te duiden die je opmerkt.

Wat er wordt beoordeeld

Niet je geheugen, maar je blik: je vermogen om een gevaar te zien aankomen vóór het een probleem wordt. De test meet twee dingen:

• de directe waarneming: wat je dichtbij, op middellange afstand en ver vooruit ziet;
• de indirecte waarneming: wat je in je spiegels ziet.

Dat is precies wat module 08 je leert met de drie marges, en module 07 met de kwetsbare weggebruikers. De test is geen apart vak: het is defensief rijden, in beeld gebracht.

Wanneer je hem aflegt

• Vlaanderen: je legt hem af op de dag zelf van het praktijkexamen.
• Wallonië: het is een apart examen, te slagen vóór je het praktijkexamen mag afleggen.
• Brussel: hij vormt het eerste deel van het praktijkexamen. Om je aan te melden moet je het Brusselse theorie-examen binnen de drie jaar geslaagd zijn en het minimum aantal opleidingsuren van je leerweg gevolgd hebben.

In alle gevallen mag de totale duur van de proef niet meer dan 30 minuten bedragen.

Om te oefenen op de weg vóór het praktijkexamen, gebruik je een voorlopig rijbewijs:

• M36: de vrije weg, met een begeleider naast je. Vanaf 17 jaar, 36 maanden geldig, niet hernieuwbaar. Er horen verboden bij, zoals de nachtelijke uren in het weekend of het verbod om een andere passagier dan de begeleider te vervoeren.
• M18: die laat je toe alleen te rijden, zonder begeleider. Vanaf 18 jaar, 18 maanden geldig, niet hernieuwbaar. Je hebt er een bekwaamheidsattest voor nodig: 20 uur les in een rijschool in Vlaanderen en Brussel, slagen voor de TCTC in Wallonië. Met een M18 mag je tot twee passagiers meenemen die al minstens 8 jaar een rijbewijs hebben.
• M12: 12 maanden geldig. Je krijgt hem niet bij de start: het is de uitweg wanneer je voorlopig rijbewijs verstreken is, mits 6 uur les in een erkende rijschool.

Wanneer een voorlopig rijbewijs verstrijkt

Je hebt drie deuren, niet één: het praktijkexamen afleggen na 6 uur les, een M12 aanvragen na diezelfde 6 uur, of drie jaar wachten voor je opnieuw een voorlopig rijbewijs mag aanvragen. Die derde doet pijn, en daarom laat je een voorlopig rijbewijs niet aanslepen.

De TCTC, in Wallonië

De test van de technische rijvaardigheden gaat maar over één ding: of je in staat bent zonder begeleider veilig op de openbare weg te rijden. Om je aan te melden moet je 18 jaar zijn, geslaagd zijn voor de gevaarherkenningstest en het getuigschrift van praktisch rijonderricht van een erkende school hebben. Concreet verloopt hij in drie fasen: de voorafgaande controles van het voertuig, één enkele manoeuvre door loting bepaald (keren, links of rechts stoppen, haaks parkeren voor- of achterwaarts, achteruit in rechte lijn), en daarna begeleid rijden.

België telt drie gewesten, en hun verschillen komen geregeld op het examen terug. Deel ze in twee families in, dan haal je ze niet meer door elkaar: de regels die je traject raken, en de regels die de wegcode zelf raken.

Wat er verandert in je traject

• Je legt je theorie en praktijk in hetzelfde gewest af. In Wallonië moeten sinds 1 januari 2026 al je examens en tests in Wallonië afgelegd zijn om tot het Waalse praktijkexamen te worden toegelaten.
• De gevaarherkenningstest valt niet op hetzelfde moment naargelang het gewest: dat staat uitgewerkt in 0.3.
• Twee gewesten voegen een stap toe. In Wallonië de TCTC, maar enkel als je een voorlopig rijbewijs M18 wil: rijd je met een begeleider onder M36, dan leg je hem niet af. In Vlaanderen het terugkommoment, een opleiding van 4 uur die je tussen 6 en 9 maanden na de afgifte van het definitieve rijbewijs volgt, en die geldt wél voor iedereen.

Wat er verandert in de wegcode zelf

Twee regels die je achter het stuur toepast zijn niet overal dezelfde, en het examen weet dat:

• de snelheid buiten de bebouwde kom: 90 in Wallonië, 70 in Vlaanderen en in Brussel;
• de periodiciteit van de autokeuring.

Beide worden uitgewerkt waar ze echt van pas komen: de snelheden in module 04, de autokeuring in module 10.

En wat nergens verandert

Er is geen puntensysteem in België. Geen enkel gewest past er een toe. Het is een idee dat veel kandidaten uit Frankrijk meebrengen, en het kost hen punten op de dag van het examen. De Belgische sancties lopen via de boete, de onmiddellijke intrekking en het verval van het recht tot sturen, nooit via een kapitaal dat afneemt.

Komt de grote dag eraan? Hou dit in gedachten:

• Neem je Belgische identiteitskaart mee, origineel en geldig (geen foto, geen kopie).
• Je moet minstens 17 jaar zijn.

En als het niet lukt?

Geen paniek, en geen schaamte: bijna zes kandidaten op tien buizen minstens één keer. Eén punt om te onthouden, omdat het je strategie verandert: na één mislukking leg je het examen gewoon opnieuw af, maar na twee opeenvolgende mislukkingen worden 12 uur les in een erkende rijschool verplicht. Dat is de beste reden om je niet “voor de zekerheid” aan te melden.

Voor de rest (prijzen, examencentra, afspraak maken, talen, leerwegen) verandert er geregeld iets: dat houden we bij in de artikels op de blog.

Nog dit, voor je eraan begint

Alles wat je in de twaalf volgende modules leest, dient maar voor één ding: je negen punten beschermen. Niet om jurist te worden, niet om artikels op te dreunen. Hou dat cijfer vast. Meer telt er niet op de grote dag.

* Bronnen van deze module: FOD Mobiliteit en Vervoer, GOCA, vlaanderen.be, wallonie.be, be.brussels.