Op 1 juni 2027 sluit België het hoofdstuk van zijn verkeersreglement uit 1975. Er treedt een nieuwe tekst in werking, de Code van de openbare weg (in het Frans Code de la voie publique). Dit is geen kleine opfrisbeurt maar een volledige herschrijving, aangepast aan een verkeer dat in vijftig jaar grondig veranderd is, met elektrische fietsen, steps, speedpedelecs en een nieuwe aandacht voor de zwakste weggebruikers.
Of je nu automobilist, fietser, motorrijder, kandidaat-bestuurder in volle opleiding of gewoon voetganger bent: dit artikel overloopt wat er verandert, zonder vakjargon, met de officiële bronnen erbij. We houden het bij zodra er nieuwe teksten in het Belgisch Staatsblad verschijnen.
Het antwoord in een zin. Vanaf 1 juni 2027 verdwijnt het koninklijk besluit van 1975 en komt er een federale Code van de openbare weg, aangevuld met drie gewestelijke codes (Brussel, Vlaanderen, Wallonië). De regels worden per categorie weggebruiker geordend, beter afgestemd op de fiets en de micromobiliteit, en heel wat verkeersborden veranderen.
Waarom een nieuwe code, en waarom nu
De huidige code steunt op het koninklijk besluit van 1 december 1975, van kracht sinds 1 mei 1976. In bijna vijftig jaar werd hij meer dan honderdtwintig keer gewijzigd. Door al die opeenvolgende aanpassingen was de tekst moeilijk leesbaar geworden, soms tegenstrijdig, en vooral stil over toestellen die toen nog niet bestonden. Een elektrische step, een bakfiets of een speedpedelec had gewoon geen duidelijke plaats in de wet.
De nieuwe tekst verscheen op 20 september 2024 in het Belgisch Staatsblad en werd verfijnd door een koninklijk besluit van 30 juni 2026. De inwerkingtreding, eerst aangekondigd voor 1 september 2026, werd uitgesteld naar 1 juni 2027. Dat uitstel is geen stap terug: het geeft wegbeheerders, politie, justitie en examencentra de tijd om procedures, opleidingen en signalisatie voor te bereiden.
De wetgever vat de aanpak samen in drie eenvoudige bedoelingen: de tekst leesbaar en samenhangend maken zodat iedereen begrijpt wat er van hem verwacht wordt, de openbare ruimte eerlijker verdelen ten voordele van de actieve mobiliteit, en de veiligheid van de meest kwetsbare weggebruikers versterken. De tekst is bovendien geordend per categorie weggebruiker (voetgangers, fietsers, motorrijders, automobilisten), wat hem veel makkelijker raadpleegbaar maakt dan de oude, waar een en dezelfde regel over meerdere artikels verspreid kon staan.
Een nieuwe structuur: een federale code en drie gewestelijke codes
Dit is de meest structurele wijziging, en meteen de minst zichtbare voor de gehaaste weggebruiker. Sinds de zesde staatshervorming zijn de verkeersveiligheid en een deel van de wegcode een bevoegdheid van de gewesten. Op 1 juni 2027 treden vier teksten tegelijk in werking:
- de federale Code van de openbare weg, die de gemeenschappelijke basis voor het hele land vastlegt;
- de Brusselse Code van de openbare weg;
- het Vlaams verkeersreglement;
- de Waalse Code van de openbare weg.
Concreet kunnen bepaalde regels verschillen van gewest tot gewest: snelheden, parkeren, het statuut van sommige voertuigen, lokale inrichtingen. De federale basis bewaakt de samenhang over de grote principes, maar voortaan moet je weten in welk gewest je rijdt om de details te kennen. Wie zijn rijbewijs voorbereidt, kent die logica al sinds 1 januari 2026: theorie, risicoperceptietest en praktijk moeten in een en hetzelfde gewest worden afgelegd.
Wat verandert er voor de automobilist
Het grootste deel van je dagelijkse rit blijft gelijk: voorrang van rechts, verkeerslichten, alcohol, gordel. Toch veranderen enkele precieze regels.
- De veiligheidsafstand krijgt een cijfer. Boven 50 km/u moet je minstens twee seconden laten tot het voertuig voor je. Een duidelijke regel, makkelijk te controleren, die ook voor vrachtwagens geldt.
- De minimumsnelheid van 70 km/u op de autosnelweg verdwijnt. Te traag rijden blijft gevaarlijk, maar de formele verplichting van 70 km/u staat niet meer in de tekst.
- De gevarendriehoek is niet meer altijd verplicht. Je hoeft hem niet te plaatsen wanneer dat je in gevaar zou brengen, typisch langs de autosnelweg waar uitstappen en op de pechstrook lopen al levens heeft gekost. Toch blijft hij verplicht in een precies geval: wanneer je waarschuwingsknipperlichten niet werken of niet zichtbaar zijn. Het fluohesje blijft verplicht zodra je op de autosnelweg uit je voertuig stapt bij pech, een ongeval of in een tunnel.
- Parkeren wordt strenger. Stilstaan en parkeren wordt verboden op geleidetegels (de reliëftegels die slechtzienden de weg wijzen) en op plaatsen voor personen met een handicap, waar voortaan zelfs stilstaan verboden is. Rotondes en busstroken blijven verboden voor parkeren.
- Rotondes met meerdere rijstroken krijgen duidelijkere regels voor het in- en uitvoegen, om de klassieke aanrijdingen bij het verlaten te beperken.
Fietsers: de grote winnaar van de hervorming
De fiets krijgt eindelijk een kader dat past bij zijn plaats in het Belgische verkeer.
- Kinderen mogen op het trottoir rijden tot en met 11 jaar (vroeger 9 jaar), zolang ze de voetgangers niet hinderen.
- Filefilteren is toegestaan, ook langs rechts. Een fietser mag voorzichtig tussen stilstaande of traag rijdende voertuigen door rijden. De regel geldt ook voor bromfietsen.
- Op busstroken mag je naast elkaar rijden, maar je moet weer achter elkaar gaan zodra er een voertuig achter je aankomt.
- Diagonaal oversteken wordt mogelijk aan een kruispunt waar alle lichten tegelijk op rood staan voor de voertuigen.
- De groepsdrempels wijzigen. Een groep fietsers telt voortaan vanaf 10 deelnemers (in plaats van 15) en tot 100 (in plaats van 150).
- Het vervoer van de allerkleinsten wordt duidelijk: een kind jonger dan 3 jaar moet in een goedgekeurd zitje, een aanhangfiets volstaat niet meer.
- Parkeren van de fiets mag de doorgang nooit versperren: laat minstens 1,5 meter vrij op het trottoir, en nooit op geleidetegels.
- Verlichting is verplicht van zonsondergang tot zonsopgang, wat de regel verduidelijkt.
Steps en voortbewegingstoestellen: eindelijk een duidelijk statuut
Elektrische steps en andere voortbewegingstoestellen komen officieel in de code, met twee nieuwe parkeerpictogrammen: het P5 voor voortbewegingstoestellen en het P6 voor gedeelde voortbewegingstoestellen (die van de deelaanbieders).
- Parkeren volgt dezelfde logica als de fiets: 1,5 meter vrije doorgang, nooit op geleidetegels.
- In Brussel is de snelheid van gemotoriseerde voortbewegingstoestellen beperkt tot 20 km/u.
- Een onderbord, het M20, duidt de plaatsen aan die voor tweewielers en steps zijn voorbehouden.
Speedpedelecs, bromfietsen en motorrijders
De speedpedelec, de snelle elektrische fiets, wint aan soepelheid: toegang tot niet-verplichte fietspaden, tot voetgangerszones en speelstraten (met absolute voorrang voor voetgangers), en tot straten met plaatselijk verkeer.
Voor motorrijders worden enkele punten verduidelijkt:
- het driedubbel inhalen (met drie naast elkaar tussenglippen) is verboden;
- het gebruik van de reddingsstrook tussen de files is toegestaan, onder dezelfde voorzichtigheidsvoorwaarden als voor fietsers;
- bij pech of een ongeval mogen alle richtingaanwijzers worden gebruikt;
- je motor naast je voortduwen geeft je het statuut van voetganger, met de regels die daarbij horen.
Voetgangers en kwetsbare weggebruikers: meer bescherming
De hervorming zet de bescherming van de zwakke weggebruiker centraal.
- Voetgangers mogen diagonaal oversteken wanneer alle lichten op rood staan voor de voertuigen.
- Wie een voetganger, fietser of ruiter inhaalt, moet een zijdelingse afstand houden van minstens 1 meter binnen de bebouwde kom en 1,5 meter buiten de bebouwde kom.
- Een groep voetgangers die zich ’s nachts verplaatst, mag kiezen tussen lichten of fluohesjes.
- Nieuwe borden (D10, D12, D14) geven duidelijk het einde aan van zones met verplicht gebruik.
Nieuwe borden, en beter leesbare borden
De signalisatie verandert duidelijk. Enkele concrete voorbeelden:
- er komen nieuwe gevaarsborden bij (onstabiele berm, ijzel of sneeuw, mist, aanwezigheid van ruiters, ongeval, sporen in de rijbaan, verzinkbare paaltjes);
- sommige borden krijgen een andere betekenis: het A5 wordt "gevaarlijke helling", het A13 "slecht wegdek";
- de figuurtjes op de borden worden genderneutraal, zonder onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke silhouetten;
- de doorlopende gele lijn op de grond betekent voortaan "stilstaan en parkeren verboden", de onderbroken gele lijn enkel het parkeren;
- het beurtelings parkeren per halve maand (de oude borden E5, E7, E11) verdwijnt.
Goed om weten: de oude borden verdwijnen niet van de ene dag op de andere. Er loopt een lange overgangsperiode tot 1 januari 2045. In die periode hebben oude en nieuwe borden een gelijkwaardige betekenis, zodat de wegbeheerders de signalisatie op hun eigen tempo kunnen vervangen zonder de budgetten te laten ontsporen.
Voor en na: de wijzigingen in een oogopslag
| Regel | Vroeger (code 1975) | Vanaf 1 juni 2027 |
|---|---|---|
| Gevarendriehoek | In de meeste gevallen te plaatsen | Niet meer verplicht als het je in gevaar brengt, behalve bij defecte knipperlichten |
| Fietsen op het trottoir (kinderen) | Tot 9 jaar | Tot en met 11 jaar |
| Groep fietsers | Van 15 tot 150 | Van 10 tot 100 |
| Zijdelingse afstand bij inhalen | Vaag begrip van voldoende afstand | 1 m binnen, 1,5 m buiten de bebouwde kom |
| Minimumsnelheid op autosnelweg | 70 km/u | Afgeschaft |
| Plaatsen voor personen met een handicap | Parkeren verboden | Ook stilstaan verboden |
| Steps en voortbewegingstoestellen | Geen duidelijk kader | Vast statuut, pictogrammen P5 en P6, 20 km/u in Brussel |
| Figuren op de borden | Gegenderde silhouetten | Genderneutraal |
| Structuur van de code | Een enkele federale tekst | Een federale basis en drie gewestelijke codes |
Wat niet verandert (en dat is het belangrijkste)
Je hoeft niet alles opnieuw te leren. De voorrang van rechts blijft de basisregel op kruispunten zonder signalisatie. De algemene snelheidslimieten (zone 30, 50 binnen de bebouwde kom, het regime erbuiten, 120 op de autosnelweg), het toegelaten alcoholgehalte, de gordelplicht, het verbod op de gsm in de hand achter het stuur, de inhaalregels en de voorrang aan zebrapaden veranderen niet in hun principe. Met andere woorden: een goede bestuurder in 2026 blijft een goede bestuurder in 2027. Het zijn vooral de signalisatie, de plaats van elke weggebruiker en een reeks details die evolueren.
Wat verandert er als je je rijbewijs voorbereidt
Een vraag keert steeds terug: moet je anders studeren? Het antwoord hangt af van de datum van je examen. Zolang de code van 1975 van kracht is, vormt hij de basis van het theorie-examen. Vanaf 1 juni 2027 wordt dat de nieuwe tekst. De vragen, de borden en sommige antwoorden worden dan bijgewerkt.
Ons kernadvies verandert niet: begrijp de logica in plaats van uit het hoofd te leren. De grote principes (voorrang, aangepaste snelheid, bescherming van de zwaksten) blijven dezelfde, en het zijn net die principes die je op de grote dag doen slagen. Om te oefenen volgen onze gratis theorie online en ons proefexamen de evolutie van de reglementering. Bereid je de praktijk voor? Onze examenroutes per centrum laten je het echte terrein ontdekken voor de grote dag.
De tijdlijn om te onthouden
| Datum | Stap |
|---|---|
| 20 september 2024 | Publicatie van de Code van de openbare weg in het Belgisch Staatsblad |
| 30 juni 2026 | Verfijnend koninklijk besluit en uitstel van de inwerkingtreding |
| 1 juni 2027 | Inwerkingtreding van de federale code en de drie gewestelijke codes |
| 1 januari 2045 | Einde van de overgangsperiode voor de signalisatie |
Veelgestelde vragen
Verdwijnt de wegcode echt?
De term "wegcode" blijft in de spreektaal, maar de wettelijke tekst krijgt een nieuwe naam en nieuwe inhoud. Voortaan spreken we van de Code van de openbare weg, met een federale versie en drie gewestelijke versies.
Moet ik nieuw materiaal kopen voor mijn wagen?
Neen. De driehoek en het hesje blijven nuttig en aanbevolen. Het fluohesje blijft verplicht zodra je op de autosnelweg uit je voertuig stapt bij pech of een ongeval.
Zullen de regels echt verschillen per gewest?
Ja, op bepaalde punten (snelheden, parkeren, statuut van voertuigen, inrichtingen). De federale basis blijft gemeenschappelijk, maar het detail hangt af van Brussel, Vlaanderen of Wallonië.
Verandert mijn theorie-examen?
Het volgt de tekst die van kracht is op de dag van het examen. Voor 1 juni 2027 is dat de huidige code. Vanaf die datum geldt de nieuwe code als referentie.
Officiële bronnen
- FOD Mobiliteit en Vervoer, Code van de openbare weg.
- Wegcode.be, gedetailleerd overzicht van de wijzigingen (GOCA).
- Belgisch Staatsblad van 20 september 2024; koninklijk besluit van 30 juni 2026 (uitstel en verfijning).
Artikel geschreven door het team van PermisPass.be en bijgewerkt zodra er officiële teksten verschijnen. PermisPass is een onafhankelijke pedagogische dienst. Raadpleeg bij twijfel over een specifiek punt altijd de teksten in het Belgisch Staatsblad.
